Faşizm nedir, nasıl yaşanır (1): 'Faşistler için hayat bir savaştır, beka kavgasıdır' - Prof Doğu Ergil

Geçtiğimiz günlerde Gazete Davul’da Prof Doğu Ergil imzalı Faşizm başlıklı bir makale yayımladı. Ahval Genel Yayın Yönetmeni Yavuz Baydar makale için, “Umberto Eco’nun Ur-Faşizm makalesi kadar önemli bir makale. Çünkü faşizm nedir ne değildir tartışmaları tekrar güncellik kazandı…” diyor.

Prof Ergil, makalesinde adeta faşizmin röntgenini çekiyor. Faşizme; tarihsel, toplumsal ve siyasal bağlamlardan yaklaşarak derinlemesine bir analizini yapıyor. Makaleyi ikiye bölen Baydar, Dersimiz Tarih’in bu ilk bölümünde Ergil ile faşizmin kökenini ve beslendiği yerleri tarihsel ve sosyolojik bir metot ile ele alıyor.

Baydar ve Ergil, Dersimiz Tarih’te özetle şunları konuştu...

Yavuz Baydar:

Öncelikle şuradan başlayalım, faşizmi nasıl tanımlamak lazım?

Doğu Ergil:

Faşizmi derli toplu bir doktirin olarak tanımlamak kolay değil ama zihniyet ve bir davranış biçimi olarak konuşabiliriz. Faşizm, faşist dediğimiz tipolojinin neler yaptığıyla anlaşılabilir. Bu açıdan baktığımızda benzer zihniyette insanlar ve benzer davranış kodları var. Yani faşizm demeden önce faşistten başlamak lazım. Faşist olmazsa faşizm bir yönetim biçimi olarak gerçekleşmez...

Yavuz Baydar:

Yani bu devletin merkezde ve yereldeki tüm kurumlarının ele geçirilmesi ile bağlantılı bir şey değil mi?

Doğu Ergil:

Hiçbir özerk -bağımsız demiyorum- hiç bir özgür kurumun, düşüncenin, grubun olmasına izin vermemek demektir. Çünkü o sıkılı bir yumruk gibi dayanışma halindeki ve farklılıkların hiçbir zaman ayrımcılığa ve ayrıcalığa yol açmayacağı bir toplum anlayışına aykırı.

Yavuz Baydar:

Peki makalede, “Faşistler için hayat savaştır ve güçlü ile güçsüzlerin yeri farklıdır” diyorsunuz, bunu biraz açar mısınız?

Doğu Ergil:

Hayat bir kavgadır çünkü; sürekli olarak biz -bizi nasıl tanımlarsanız- tehlike altındadır. Hayatta her şey üste çıkmak ve alta düşmektir. Alta düşmek tabiki kaybetmektir. Sürekli olarak korku… Bu son zamanlarda güzel bir formülasyona bağlandı, beka… Farklı tercih, yaşam tarzı ve düşüncede bu bizi yok eder. Bu korkudur zaten faşizmin temelinde onu diri tutan.

Yavuz Baydar:

Yani beka derken aslında iktidarı ele geçirmiş olan totaliter faşist düzenin iktidarın sürekliliğini sağlama amacını anlamamız gerekiyor herhalde. İktidarını sürekli kılmak faşizmin içselleştirdiği bir şey mi?

Doğu Ergil:

Şimdi iktidar olmak veya iktidar bu sözüne ettiğim korkuyu bertaraf etmek, sürekli tehdit halindeki toplumu bir arada tutmak ve aynı şekilde düşünme ve davranma alışkanlığını kazandırmak içindir. İktidar araçsaldır.

Yavuz Baydar:

Nazizmin yönetim mimarisiyle ilgili çok net bir başarıya ulaştığını gördük 1930’larda… Ama 1930’larda İtalyan faşizminin hiç bir zaman sizin çizdiğiniz netlikte bir yönetim hakimiyeti olmadı gibi… değil mi? Yine de o yönetime, o çatlak seslere izin verildiği sürede de faşizm diyebilir miyiz?

Doğu Ergil:

Diyebiliriz... Faşizimi bir yelpaze olarak düşünün; otoriterden totalitere kadar geniş... Bu toplumun yapısı, kültürü ve aynı zamanda gelişmişlik düzeyiyle de ilgilidir. Almanya makinalaşmış bir toplum. İtalya daha az bu doğrultuda ve aynı zamanda italyan kültürü o kadar disiplinli değil.

Otoriterlik ve totaliterlik arasındaki farktan bahsetmek istiyorum kendi anladığım. Otoriterlik siyasal alanı yukarıdan aşağıya emir komuta ile dizayn etmek ve şekillendirmek ve yönetmektir. Totaliterlik ise hayatın bütün alanlarını doğumdan ölüme sabahtan akşama kontrol etmektir. İtalya toplumu bu ikinciyi kabul eder.

Yavuz Baydar:

Faşizmin en önemli özelliklerinden yada bakmamız gereken parçalarından bir tanesi de tarih anlayışı… Faşizmin tarih anlayışı nedir, nasıl şekillenir?

Doğu Ergil:

Faşizm bir kere gelenektir. Yani iyiyi hep geçmişte arayan ve o iyiyi tekrar canlandırmayı, diriltmeyi ümit eden ve bunu sürekli olarak toplum bilincine aşılamaya çalışan bir anlayıştır.

Yavuz Baydar:

Faşizm, özgürlük ve eşitlik kavramlarına nasıl bakıyor?

Doğu Ergil:

Eşitlik faşizmin içerisinde yok. Çünkü eşitlik hiyerarşik komuta düzenin, liderlik kültünün ağır bastığı yönetim anlayışını bozar. Özgürlük ise bir tür zaafiyettir. Sizin bir takım haklarınız olabilir ama bunlar verilmiştir.

 

Listen to "Faşizm nedir, nasıl yaşanır 1: 'Faşistler için hayat bir savaştır, beka kavgasıdır' -Prof Doğu Ergil" on Spreaker.

Bu blok bozuk ya da eksik. Eksik içeriğe sahip olabilir ya da orijinal modülü etkinleştirmeniz gerekebilir.

Related Articles

مقالات ذات صلة

İlgili yazılar